Laaggeletterdheid is 1 nachtmerrie

Interview Anita van Huh?

Van muurbloempje tot windmolenvechter: Anita’s strijd voor een begrijpelijke wereld

Er zijn verhalen die je raken tot in het diepst van je ziel. Het verhaal van Anita is er zo een. Lange tijd was de wereld voor haar een plek vol onzichtbare hindernissen, een plek waar een simpele brief kon uitgroeien tot een nachtmerrie. “Ik herinner me nog een sollicitatiebrief,” vertelt ze. “Mijn moeder dicteerde en ik schreef het over. Maar je mocht geen fouten maken. Op het laatste regeltje ging het mis. Ik heb tot drie uur ’s nachts zitten huilen en opnieuw beginnen.”

Het is een hartverscheurend beeld van de strijd die Anita jarenlang in stilte voerde. Ze voelde zich een “nerveus muurbloempje,” constant bang om fouten te maken. Door een schoolsysteem dat niet bij haar paste, bleef haar taalontwikkeling achter. Ze was slim genoeg om haar weg te vinden met creatieve omwegen, maar de onzekerheid en schaamte waren altijd aanwezig.

De opluchting van een open deur

De ommekeer kwam toen ze 31 was. Na maanden twijfelen en met een schop onder haar kont van haar moeder, belde ze het nummer van de Stichting Lezen en Schrijven. Het moment dat ze de deur van het klaslokaal opende, zal ze nooit vergeten. “De helft van Klundert zat er,” lacht ze. “Alles viel van me af. Ik was niet de enige.” Die ontdekking was een bevrijding. De F-16, zoals ze het zelf noemt, ging aan en ze maakte zich de taal in rap tempo eigen.

Maar het kunnen lezen van de woorden is één ding. Het begrijpen wat er staat, is een tweede. Zelfs nu, als ervaren lezer die de boeken van Dan Brown verslindt, loopt ze nog tegen onbegrijpelijke communicatie aan. Een nieuwe app van de gemeente om een scheve stoeptegel te melden? “Leuk en aardig, maar er zit geen spiekertje bij en geen dyslexieknop. Hoe moet iemand die moeite heeft met lezen dit invullen?”

“Waarom komt boven niet naar beneden?”

Anita is geen muurbloempje meer. Ze is een zelfbenoemde “Don Quichot die tegen de windmolens vecht.” En in die strijd vond ze jaren geleden al een bondgenoot. Tijdens een bijeenkomst stelde ze een simpele, maar cruciale vraag aan de oprichters van wat later Stichting Huh? Wat bedoelt u zou worden: “Waarom moeten wij altijd naar boven komen? Waarom komt boven niet een keer naar beneden?”

Die vraag werd een van de grondbeginselen van de stichting. Het is precies waar Huh? Wat bedoelt u voor staat: niet de verantwoordelijkheid bij de burger leggen, maar bij de organisaties die de boodschap versturen. Voor Anita is de stichting het bewijs dat haar strijd niet voor niets is. Ze is er trots op dat haar woorden hebben bijgedragen aan een beweging die opkomt voor iedereen die verdwaalt in ingewikkelde taal. Ze deelt nu zelf kaartjes uit en vraagt mensen naar hun laatste ‘huh-moment’, om zo het gesprek op gang te brengen.

Blijf lezen, blijf vragen

Volgens Anita is er nog een wereld te winnen. Artsen, apotheken, woningcorporaties; overal kan en moet de taal eenvoudiger. Ze hoopt dat steeds meer organisaties de waarde inzien van duidelijke communicatie. Want, zo benadrukt ze, het gaat niet alleen om laaggeletterdheid. Iedereen heeft weleens een ‘huh-moment’.

Haar boodschap is er een van hoop en actie, vooral voor de jongere generatie. “Klaar met school, oké. De boekentas mag in de hoek, maar het boek niet. Blijf lezen,” adviseert ze. Want taal onderhouden is een must om mee te kunnen blijven doen. Haar eigen reis bewijst dat verandering mogelijk is. Van een onzekere jonge vrouw die huilend boven een brief zat, is ze uitgegroeid tot een krachtige stem voor een eenvoudigere en eerlijkere wereld. En die stem is harder nodig dan ooit.