Geen millimeter opgeschoten met toegankelijkheid

Interview: John Beckers

De droom van john is een wereld die ‘Efteling-proof’ is: een plek waar alles zo vanzelfsprekend en moeiteloos is, dat niemand ooit hoeft te struikelen. Echte verandering is nog even hard nodig als 8 jaar geleden. 

Wanneer leren lezen geen optie is

John’s betrokkenheid komt niet voort uit een onhandig formulier, maar uit een fundamenteel inzicht. Hij herinnert zich een documentaire over Lisbeth, een vrouw met een verstandelijke beperking die de snel veranderende wereld niet meer kon volgen. “We zijn vaak gefocust op het leren lezen en schrijven,” legt John uit. “Maar voor een deel van de mensen, zo’n 16% met een IQ onder de 80, zal dat nooit volledig lukken. De oplossing is niet om hen eindeloos op cursus te sturen, maar om de wereld voor hen te veranderen.”

De oplossing is volgens hem niet het versimpelen van een brief, maar het overbodig maken ervan. “Een sociale dienst weet vaak alles al. Waarom moet je dan nog een formulier invullen?” Het gaat om de procedures, de systemen en de houding. Het is het verschil tussen een doolhof met een handleiding en een open plein waar je vrij kunt bewegen. In de Efteling hoef je ook geen ingewikkelde instructies te lezen om een fijne dag te hebben. Alles is ontworpen voor een naadloze ervaring. Dát is de kern van een ‘Efteling-proof’ wereld.

Van braaf project naar gedurfde beweging

Deze visie was de geboortegrond van waaruit later Stichting Huh? Wat bedoelt u ontstond. John is trots op wat de stichting bereikt heeft, met name in het zichtbaar maken van de mensen om wie het gaat. “Ze spreken mensen als Elly aan als een volwassen vrouw, niet met een kleinerende houding. Dat is enorm waardevol.” De stichting heeft een gezicht en een stem gegeven aan een probleem dat lang onzichtbaar was.

Toch is John, als kritische vriend, van mening dat het niet snel genoeg gaat. “We zijn als samenleving in de afgelopen acht jaar geen millimeter opgeschoten in het echt ‘Efteling-proof’ maken van onze wereld.” Volgens hem is de aanpak vaak te braaf. “We implementeren oplossingen, terwijl we het probleem moeten implementeren.” Wat hij daarmee bedoelt? Geef het probleem aan de mensen die de macht hebben om het op te lossen – de ‘beslissers’ in ziekenhuizen, bij gemeenten, bij woningcorporaties – en geef hen de kans om zélf met de oplossing te komen. Dan wordt het hun succes, hun verantwoordelijkheid.

De berg beklimmen, stap voor stap

John gelooft heilig in de kracht van een maatschappelijke beweging, gedragen door de mensen zelf. Hij vergelijkt het met het beklimmen van een hoge berg. “Je begint bij een basiskamp en gaat stap voor stap omhoog. Elke keer richt je een nieuw kamp in en communiceer je met elkaar: wat werkt, wat niet, kunnen we verder? De regie ligt niet bij een stichting aan de voet van de berg, maar bij de klimmers zelf, die elke dag het weer en de omstandigheden peilen.”

De rol van Huh? Wat bedoelt u ziet hij hierin als een cruciale facilitator en aanjager. Niet als het centrum, maar als het kompas en de brandstof voor de beweging. Met hun activistische uitstraling kunnen ze de vonk zijn die het vuur van verandering aanwakkert. Zijn ervaring met een succesvolle jongerenbeweging jaren geleden bewijst dat het kan: als je de droom helder definieert en de mensen om wie het gaat voorop gaan met zelf het stuur in handen, kun je zelfs wetten veranderen.

Zijn verhaal is geen kritiek om de kritiek, maar een vurige oproep tot meer ambitie en lef. Een uitnodiging om verder te kijken dan het vereenvoudigen van woorden op papier en te durven dromen van een wereld die fundamenteel anders is ingericht. Een wereld waarin iedereen, ongeacht zijn of haar vaardigheden, moeiteloos zijn weg kan vinden. Een wereld die, net als de Efteling, ontworpen is voor een glimlach.